تاریخ تحوًل برنامه ریزی در ایران : از 1240 شمسی تا 1320

به منظور ریشه یابی آمایش سرزمین ، و نظایر اینگونه سیاست ها ، در ایران می بایست به برنامه ریزی در این کشور اشاره داشت که اتفاقا" برنامه ریزی از دهه 1350 ، به ویژه از اواسط آن دهه مورد توجٌه و یادداشت های آمایشدان بوده است .

برنامه ریزی ، و آمایش سرزمین

مروری بر تاریخچه برنامه ریزی در ایران دهه های قبل از انقلاب ، اگر غالبا" تاثر آمیز نباشد راضی کننده نیز نخواهد بود .

صرفنظر از دوره های قبل از حکومت قاجاریان ، در زمان حکومت وابسته این سلسله رگه هایی از برنامه ریزی ، و اقداماتی تقریبا" برنامه ریزی شده در دولت امیرکبیر و حتی حاج میرزا آغاسی دیده می شود .

در زمان حکومت رضا خان گروهی شرقگرا که همه چیز ایران را نظیر حکومت اتحاد شوروی ( سابق ) می خواستند لزوم برنامه ریزی به سبک کشورهای شرقی ، یعنی « برنامه متمرکز » را مطرح کرده بر آن اصرار می ورزیدند .

در آن دوره کاربرد اصطلاح پروگرام program که در واقع به معنی « برنامه ریزی اجرایی » یا برنامه ریزی عملیاتی است توسط حاج مخبر السلطنه هدایت در معرفی کابینه خود در زمستان 1307 می توانست سرآغازی بر توجٌه دولت ایران به اصل برنامه ریزی باشد .

تصویب صرح یا project راه آهن سراسری کشور ، یعنی همان راه آهن بندر گز به خرمشهر ، نقطه آغاز دیگری محسوب می شود .

در سال 1308 ، تصویب بودجه سال 1309 نیز از نگاه دولت به شیوه برنامه ریزی حکایت می کرد .

بحث ضرورت برنامه ریزی طی طرح مسائل سیاسی – عمرانی کشور در دهه 1320 و طی حکومت رضا خان ، به ویژه با سفر دکتر شاخت ، اقتصاددان آلمانی ، به ایران در 29 / 08 / 1315 به ایران تقویت گردید .

حکومت رضا خان به منظور سرو سامان دادن به اقتصاد ایران بنا به توصیه های دکتر شاخت طبیعتا" متوجه برنامه ریزی شد و به این منظور و تدارک قبلی « شورای اقتصادی » (1) را در سال 1316 تاسیس کرد که به دلیل جنگ بین الملل دوٌم متوقف گردید .

(1) با شورای اقتصاد که ده ها سال در مزارت دارایی و پس از آن در سازمان برنامه و بودجه تشکیل می شد متفاوت است .

/ 0 نظر / 32 بازدید