تاریخچه و تحولات برنامه ریزی عمرانی – اقتصادی – اجتماعی – فرهنگی در ایران (2)

اگر قدمت برنامه ریزی در ایران با نام کوروش کبیر تداعی می شود عملیات عمرانی ، از دیدگاه نقش حکومت مرکزی یا دولت به زمان داریوش کبیر باز می گردد :

-  آب ( حفر قنات )

-  راه ها

- پست ( چاپار )

حفر قنات که گفته می شود از اوائل زمان ورود پارسیان به ایران ( حدود چهار هزارسال قبل ) ، وجود داشته است (1) روحیه ای عمرانی - آمایشی نزد پارسیان را نشان می دهد که به زندگی در هرجا که آب جاری وجود داشته است اکتفا نکرده آب را ، با حفر قنات ، به جائی که از نظر سایر امکانات زندگی دارای مزایایی بهتر بوده است سوق می داده اند .

داریوش کبیر با ایجاد راهها و بنابرآنها ، پست و مخابرات ، یکی از عظیم ترین اقدامات عمرانی – آمایشی در جهان باستان را صورت داده است ؛ راه شاهی بزرگترین اقدامات داریوش در راه و ترابری و مخابرات شمرده شده است . این راه که از شوش شروع می شد ه پس از عبور از حرٌان – بیستون- اربیل - ادسا و... به افزوس در نزدیکی شهر کنونی ازمیر در ترکیه می رسیده است ؛ وحدودا" بین دوهزار و چهار صد تا دوهزار و هفتصد کیلومتر طول داشته است .

این راه را بنا به اصول « مرحله بندی » آگاهانه یا ، یا تقسیم فعالیت مبتنی بر « زمانبندی » به صد و یازده ایستگاه یا منزل تقسیم کرده بوده اند ؛ و برای طی کردن هر منزل یا مرحله ، تخصیص منابع ( کاروانسرا ، اسب تازه نفس ، سوارکار ، و... ) پایان هرمرحله را در حدود چهار فرسخی مرحله قبلی مهندسی کرده بوده اند . در هر منزل ، محلی امن برای استراحت و اسب هائی تازه نفس وجود داشته اند تا سواران ، سبکبال و بدون معطلی به راه خود ادامه دهند . به همین جهت بوده است که سوار شاهی ، فاصله شوش تا سارد را طی مدتی کمتر از یک هفته می پیموده است حال آنکه مسافران عادی آن زمان این فاصله را طی نود روز طی می کرده اند .

راه ، ارتباطات و مخابرات ( چا پار ) شاهی در آن زمان ، بی گمان ، پیش از هرچیز ، بنا به اهداف سیاسی – نظامی ساخته شده اند . امٌا مسلما" این راه مدد رسان بازرگانان و امور اقتصادی آن زمان نیز بوده است و در هرحال مشمول فلسفه ی عمرانی – آمایشی « دسترسی » هرچه سریع تر را فراهم می ساخته است ؛ و چه بسا به همین دلایل ، به خصوص افزایش « امنیت » در اطراف خود ، و به نسبت آن زمان ، نقش یک « قطب توسعه » را نیز ایفاء می کرده است .

(1) غلامرضا جوادی . مدیریت در ایران باستان . تهران . وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی . سازمان چاپ و انتشارات . 1380 . ص 69 .  

/ 1 نظر / 9 بازدید
موزیک آنلاین

با سلام خدمت شما وبلاگ نویس محترم انصافا وبلاگ زیبایی دارین.این رو جدی میگم...خوشحال میشم به سایت بنده هم سری بزنید امیدوارم موفق باشین.