از خیالپردازی ایرانی تا

برنامه منسجم یک شرکت آمریکایی ...

تورم و بیکاری ناشی از جنگ بین الملل د وم در ایران – بیداری و حق طلبی مردم – توصیه های سازمان ملل متحدکه اصولا ( پس از جلوگیری از جنگ و تامین امنیت جهانی ) به منظور توسعه کشورهای عقب مانده جهان تاسیس شده بود – کمک های آمریکا در چارچوب اصل 4 ترومن که غالبا" هزینه کردن آنها در کشورهای متفاوت منوط به داشتن یک برنامه منطقی بود – قدرت خرید خارجی یی که گویا بر اثر جنگ بین دیگران با فشار بر ملٌت ایران و فروش کالاهای ضروری آنان به جنگ کنندگان نصیب ایران شده بود – و...سبب شد که ایران به فکر برنامه ریزی کلان بیفتد.

در سال 1324مسؤولین مالی و حسابداری کشور که عملا" در بانک ملٌی محاسبات هزینه و مخارج کشور را تحت کنترل داشتند به این فکر افتادند که هزینه ها را طی برنامه ای تحت کنترل و نظارت خود در آورند . بانک ملٌی پس از مطالعاتی بدوی در سال 1325 طی گزارشی از مامورانی که انجام مطالعات مربوطه تهیٌه دیده بود بر « ضرورت اصلاحات اداری در دستگاه دولت بیش از هرکاری تاکید ورزید » .

دولت قوام هیئتی را بنام « هیئت عالی برنامه » ایجاد ، و مامور بررسی برنامه در ایران ساخت . این هیئت ، « استقراض » از خارج را مورد توصیه اصلی خود قرار داد ؛ امٌا برنامه های پیشنهادی آن به منظور هزینه کردن وجوه استقراضی شامل طرح رشته ای از آرمان های کلٌی بدون پروژه هایی مشخص برای رسیدن به آنها بود . چیزی که سبب می شد حتی از یک ظاهرسازی ساده برای جلب کمک های خارجی هم عاجز مانده باشد .

از این رو دولت برای تهیٌه برنامه در ایران به مؤسسه آمریکایی « موریس نودسن » متوسل گردید ؛ و موسسه مزبور مطابق قانون اولین برنامه ایران را ارائه داد .

این قانون ، و چنان که خواهیم دید قانون های بعدی برنامه ها ی ایران به حدٌی بر امور عمرانی یا کالبدی یا فیزیکی تاکید داشتند که به حق نام برنامه عمرانی به خود گرفتندإ و توسط شرکت مربوطه از « تی . وی . ای »Tennssee Valley Autority در آمریکا تقلید شده بودند که اقدامات عمرانی آمایش سرزمین در فرانسه نیز تا حدودی تقلیدی از آن به شمار رفته اند .

در آمایش سرزمین عمران ، البته با توجهی خاص به مناطق کمتر توسعه یافته کشور به منظور کاهش توسعه نیافتگی آنان و شکافی که بین آنان با مناطق توسعه یافته وجود دارد محور اصلی اقدامات را انجام می دهد و به همین دلیل هم بنا به زمزمه ای قصد آن بود که وزارتخانه مربوطه را که از وزارت « آمایش سرزمین و مسکن فرانسه » ؟ تقلید شده بود و به زودی تاسیس می شد وزارت عمران و مسکن بنامند که نهایتا" در اصرار بر فارسی بودن ، آن را بنام وزارت آبادانی مسکن نامیدند و از وظایف اصلی آن همان آمایش سرزمین در ایران بود .