تفکر غیردموکراتیک شریعتی عامل ناکامی اصلاحات /احسان نراقی

دکتر احسان نراقی

 

پیشگامان آمایش سرزمین در ایران

تا آنجا که ما می شناسیم ...

پیش از این نوشته ام که در سال 1344 چون مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران تقریبا" به صورتی انحصاری به مطالعات انسانی – اجتماعی – اقتصادی و به خصوص شناخت های لازمه عمران شهری و روستایی سازمان برنامه می پرداخت در آن موسسه ، و به تبع آن در رشته علوم اجتماعی دانشگاه تهران  که استادانش در آن موسسه متمرکز بودند بحث آمایش سرزمین در ایران ، بدون این عنوان ، و پس از آن با عنوان هایی دیگر ، بنیان گرفت :

-         در پاییز 1344 دکتر محمد علی جمشید بهنام طی تدریس « سیستمهای اقتصادی » که جزوه درسی آن را نگارند ه این سطور تهیٌه و تدوین می کرد ، به اقتصاد مناطق کشور اشاره کرد .

-         در اسفند همان سال 1344 موقعی که دکتر احسان نراقی دو جلسه برای تدریس « مقدٌمات علوم اجتماعی » حاضر شد عملا" آنچه را که بعدها آمایش سرزمین خوانده شد ، حین تدریس مطرح کرد .

-         در پاییز یا زمستان 1345 بازهم دکتر احسان نراقی ؛ و این بار طی تدریس « امور و مسائل اجتماعی ایران » بحثی بسیار جالب توجه درخصوص « شکاف رشد و توسعه بین کشورهای پیشرفته و عقب مانده جهان ، و از نظر داخلی بین تهران و سایر شهرهای بزرگ ، شهرهای موجود با یکدیگر ، شهرها و روستا ها ، و... » داشت ؛ که در ضمن به اقدامات دولت فرانسه در ترمیم این شکاف ها ( که همان آمایش سرزمین باشد ) اشاره کرد و به گمانم حتی اصطلاح اصلی ( فرانسوی ) آمایش سرزمین را هم به کاربرد .

-         به موازات آن دکتر محمد علی جمشید بهنام نیز طی دروس « علم اقتصاد » و « علم جمعیٌت » که ارائه می دادبه سیاست های تعدیل منطقه ای در فرانسه اشاره می کرد ؛ مطالبی که وقتی طی دروس « برنامه ریزی اقتصادی » توسط دکتر جهانبگلو و « برنامه ریزی اجتماعی » توسط دکتر شاپور راسخ در پاییز 1347 مطرح می شد برای ما دانشجویان شهرستانی که آرزو داشتیم زادگاه ما نیز به حدٌتوسعه تهران برسد بسیار جالب و فراموش نشدنی بود .

در آنجا به ضرورت کنترل مهاجرت های بی رویه ، و تناسب خدمات دولتی و به طورکلٌی تاسیسات  اجتماعی به منظور رهایی از فقر و مهاجرت اشاره می کردند که بعدها با دروس آمایشی نگارنده در سال 1360 در دوره کارشناسی آمایش سرزمین در فرانسه ، کم و بیش مطابقت می کرد .