دکتر محمد علی جمشید بهنام

با وجود ارتباط با رشته های اقتصاد و جغرافیا در دانشگاه تهران ، تقریبا" مطمئنٌم که کوچکترین بحثی از آمایش سرزمین در این دو رشته وجود نداشت ؛ و انتشارات دانشگاهی مربوط به شهرسازی ایران نیز چنین مطالعاتی را در آن رشته ، چه در دانشگاه تهران ، و چه در دانشگاه ملٌی که از نظر کادر علمی فوق العاده ضعیف بود ، نشان نمی . از آنچه در رشته های عمران ، یا آنطور که آن روزها بیشتر نامیده می شد ، رشته راه و ساختمان ، بی اطلاع بودم .

بنابر این مجموعا" تصوٌر می کنم مباحث آمایش سرزمین در ایران ، بدون آنکه مستقیما" و صراحتا" نامی از آن برده شود ، در رشته علوم اجتماعی دانشگاه تهران و « موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی » آن دانشگاه ، توسط جامعه شناسانی با گرایش توسعه ،اجتماعگرائی و عدالت اجتماعی ، چون دکتر احسان نراقی ، و به خصوص جامعه شناسانی متمایل به اقتصاد توسعه و رفاه ، برنامه ریزی اجتماعی ، و امور شهری و روستائی چون دکتر محمد علی جمشید بهنام و دکتر شاپور راسخ مطرح می شد و سابقه آن به سال 1338 ، به ویژه به سال 1339 باز می گشت که کتاب « مقدمه بر جامعه شناسی ایران » کتاب سال ایران شناخته شده بود .

دکتر محمد علی جمشید بهنام ، استاد دانشگاه تهران در رشته علوم اجتماعی  ، و دکتر شاپور راسخ ، معاون سازمان برنامه و مدرس علو م اجتماعی در همان دانشگاه ، که جزوه های درسیشان در آن دانشگاه به ترتیب تحت عنوان کلٌیات اقتصاد و برنامه ریزی اجتماعی توسط نگارنده ( آمایشدان ) تهیٌه و تدوین و منتشر شده است کتاب مزبور را مجددا" در سال 1343 تدوین و در فروردین 1344 منتشر کرده راهنمای بهتری برای مطالعات لازم در آمایش سرزمین ( که البته همچنان در ایران مطرح نبود ) ارائه دادند .

مباحث مرتبط تر با آمایش سرزمین در این کتاب ، در فصل اوٌل ، عبارت بودند از :

مسئله تراکم جمعیت در شهرها – مهاجرت داخلی – روابط شهر و روستا – مهاجرت روستائی – تمرکز شهری – تمرکز و عدم تمرکز – تحوٌلات اقتصادی در سرزمین – شکاف بین کشورهای توسعه یا فته و در حال توسعه – عقب ماندگی – علل عقب ماندگی -  توسعه نامتوازن ، ...