از دکتر غلامحسین صدیقی وزیر کشور تا ... زنگنه مدیرعامل سازمان برنامه در آن روزها ...

 

بهره ور سازی سرزمین

بهره وری سرزمین

آمایش سرزمین

ساماندهی سرزمین و حفاظت از محیط زیست

 

چنانچه از مطالعات ما بر می آید قبل از دهه 1350 ، اصطلاحات آمایش سرزمین ، و حتی حفظ محیط زیست به تعبیر امروزی آن ، یا وجود نداشته اند و یا آنکه بسیار به ندرت به کار رفته اند . حال آنکه توجٌه به آنچه که بهره وریاز سرزمین خوانده می شود ، بدون کاربرد این اصطلاح از همان زمان مطالعات برنامه ریزی در ایران وجود داشته است و فصول اوٌلین برنامه عمرانی ایران (1334 – 1328 ) به خوبی این امر را نشان می دهد :

فصل اوٌل – کشاورزی

فصل دوٌم – راههای شوسه و راه آهن و بنادر و فرودگاهها

فصل سوٌم - صنایع و معادن

فصل چهارم – نفت

فصل پنجم – پست و تلگراف و تلفن

فصل ششم – اصلاحات اجتماعی و شهری

نه تنها پنج فصل اوٌل ، بلکه حتی فصل ششم این برنامه که توسط غربی ها تهیٌه و مدیریت اجرائی می شد مربوط به بهره وری از سرزمین و به خصوص آمایش سرزمین است .

توسعه اقتصادی ( مبتنی بر کشاورزی و صنعتی سازی ) – ارتباطات جمعی و حمل و نقل ، و اصلاحات اجتماعی و شهری ، به ویژه در چارچوب بوم و مسکن ، محور های اصلی ساماندهی یا آمایش سرزمین را تشکیل می دهند ؛ و نفت در تمام امور مربوطه در ایران نقشی اساسی ایفا می کند .

فصول برنامه دوٌم ( 1335-1341 ) نیز چندان تفاوتی محتوائی بابرنامه اوٌل نمی یابند :

1 – کشاورزی

2 - ارتباطات و مخابرات

3 – صنایع و معادن

4 – امور اجتماعی

طی برنامه دوٌم عمرانی ملٌی گرائی ، درونگرائی و درونجوشی که به خصوص در قیام سال 1330 ظاهر شد عزم برنامه ریزی و برنامه گزاری در سرزمین ایران توسط خود ایرانیان را تقویت کرد و بنابر این در سازمان برنامه ، موسسه مطالعات و تحقیفات اجتماعی دانشگاه تهران ، و... شروع به تهیٌه تدارکات آن ، به ویژه نرم افزارهائی آموزشی و پژوهشی نمودند که بیشتر در ترجمه منابع خارجی ظاهر می شدند ؛ مثلا" در موسسه مزبور که بار اساسی تحقیقات اقتصادی – اجتماعی در ایران را بر دوش می کشید و در واقع زیربنای فکری سازمان برنامه ، و از آنجا نیز تصمیمگیران عالیرتبه کشور را فراهم می ساخت :

-          کشورهای توسعه نیافته . ار ایولاکست . 1340

-          جمعیٌت شناسی از محمد علی جمشید بهنام . 1341

-          انسان گرسنه از دوکاسترو . 1341

-          بررسی مسائل اجتماعی شهر تهران .1343

-          اصول برنامه ریزی رشد اقتصادی . 1343

-          نشر اندیشه ها و روشهای نو در روستا . 1344

-          روشهای توسعه اقتصادی . 1344

-          مسائل کشورهای آسیائی و آفریقائی . 1345

-         برنامه ریزی در پنج کشور اروپای غربی .1346 کتابهائی در باره مردم شناسی و جغرافیا به منظور شناخت بهتر مردم ایران و تصحیح و ارتقاء و ضع زندگی آنان .