تشکیلات پایه برنامه در ایران

 

دولت احمد قوام ، این ابر سیاستمدار و قهرمان ملٍی ایران ، نیز چون دولت هائی بزرگ  نظیر انگلستان - فرانسه ... تا هندوستان  پس از جنگ جهانی دوم  ، به این نتیجه رسید که نه تنها به منظور رشد و توسعه و رفاه حال مردمی سالها ستمدیده و مضیقه ها را به سختی تحمل کرده ، بلکه حتی به منظور حفظ استقلال و حیات ملی کشور ، اگرچه بر خلاف مطامع برخی از سرمایه داران سوداگر ، نیازبه « برنامه» و بنابر این یک نهاد ، سازمان یا در واقع تشکیلات برنامه ریزی می رود . احمد قوام گرچه مدیریت اجرائی تشکیلات برنامه را برعهده ی علی امینی نهاد امٌا به دلیل آنکه اکثریت قریب به اتفاق هیئت عالی برنامه  ، یا در واقع هیئت مدیره برنامه ریزی آن را فارغ التحصیلان کشور فرانسه  ، و باصطلاح فرانسه زبانانی ممتاز چون دکتر زنگنه ، مهندس زیرک زاده و دکتر سحابی تشکیل می دادند طبیعتا" فعالیت های آن شباهتی به فعالیت های برنامه  در کشور فرانسه یافته بود ؛ و گرچه « تحت ریاست عالیه شخص نخست وزیر » ( احمد قوام ) انجام وظیفه می کرد عملا" در وزارت دارائی درارتباط تنگاتنگ با مسؤولیت آن وزارتخانه در تهیه و تنظیم سیاستهای اقتصادی کشور (1) و بررسی های مربوطه در آن وزارتخانه ، از جمله « اداره کل آمار و بررسیهای وزارت دارائی » ، قرار گرفته بود ؛ و امور مطالعات و سیاست های اقتصادی کشور نه تنها با وزارتخانه ها و سازمان ها ی دولتی ، بلکه حتی در ارتباط با شرکتهای دولتی و نیمه دولتی و بانک ها ، نیز در وزارت دارائی متمرکز بود . (3)
(1) نگارنده در سالهای 1364 و 1365 در دفتر مربوطه در وزارت اقتصاد و دارائی که حال به جای سیاستگذاری با نوعی تغییر سیاستگزاری خوانده می شد انجام وظیفه می کرده است .
(2) نگارنده نماینده دانشجویان کارورز در آن اداره کل به مدیریت دکتر فرزانه پور در سال تحصیلی 1346 - 1347 بوده است .
(3) دراین خصوص به نظر ما تحریفاتی اساسی از طرف گروهی از عوامل ساده دل و فریب خورده دنیای برنامه ریزی ایران طی سالهای اوٌلیٌه دهه 1370 بنام مثلا" خاطرات فلان و بهمان ( تا حدود بسیار زیادی ساختگی و غیر واقع ) صورت گرفته است که ننگ ادبیات برنامه ریزی در ایران باقی میماند .